gerçek gerçekten gerçek mi

King, "bir rüyam var" demişti.
Klasik gerçek, bilindiği gibi işliyor; duyular bir gözlemde bulunur, bu gözlem hakkında kafa yorulur,
ne anlama geliyor?
ne işe yarıyor?
yenir mi?
Gözlemle ilgili yorum yapıldıktan sonra bir eyleme dönüştürülür. Örneğin, masanın üstüne bırakılmış bir kutu içecek görmem, -yakalansam da pişman olmayacağım için- gidip onu oradan aşırmamla sonuçlanır. Bu gözlem ve ardından gelen eylem, hafızada kendine bir yer bulur, kaydedilir ve edinilen bu bilgiyle gerçeklik dünyası bir parça daha şekillenmiş olur. Mesela, aşırdığım içecekte oluşan hava kabarcığı miktarı gibi bu bilginin bazı kısımları önemsizdir. Ama mesela arkadaşımın içeceğini yürüttüğüm için beni omuzlarımdan tutup silkelemesi gibi -hala hiç pişman olmasam da- bazı kısımları, gündelik yaşantıya uygulanabilirlik bakımından daha uygundur.
Tüm bunlar hiç farkında olmadan sayısız defa tekrar edilir. Bu yazıyı okuyan biri bile şu an aynı şeyi yapıyor örneğin: ekrandaki eğri büğrü çizgiler, uzun zamandır hafızada bulunan latin alfabesine ait harf kalıplarıyla eşleştiriliyor, bu çizgilerin oluşturduğu kalıplar zihinde bazı seslerle eşleştiriliyor ve çizgilerle seslerin bu düzeni bazı anlamlara çağrışım yapıyor. Bir kalıba girmiş küçük çizgilerden, insan zihninin geniş, soğuk, karanlık evreninde bir anlam çıkarımı yapılmış oluyor. Gayet hoş.
En güvenilir yemek, gerçek malzemeler kullanarak kendi ellerimizle yaptığımız yemektir. Gözlerimiz, kulaklarımız, ağzımız, iç kulağımız, dokunsal, termal, çevresel, tüm duyularımıza sonsuz güven duyarız.
Ses yalıtımlı kulaklık giyen, gözleri bağlanmış bir adam üzerinde basit ve tuhaf bir deney yapılıyor. Karanlık ve sessiz bir odada hareket etmeden yerde yatıyor adam. Alışık olduğu sürekli duyusal beslemeler sınırlandırıldığı halde gerçekliğine inandırıcı halisünasyonlar görmeye başlıyor. Bu halisünasyonlar asıl duyularla algılanıyormuşçasına gerçek görünüyor. Ama gerçek olmadıklarını biliyoruz. Gözlerimiz görmediğinde beynimizin ürettiği şeylere gerçekdışı derken, gördüğünde beynimize iletilen sinyallerle oluşan şeyleri gerçek sayıyoruz. Gördüğü ya da duyduğu şeylerin gerçekliğinden şüphe ettiğini söylese delirmeye başladığını düşünürüz.
Adamın üzerinden kaldırılan her sınırlama, duyularına tam bir itirazsız güven yüklüyor ama duyulara bu kadar güvenmek ne kadar doğru? Bu sanki bir şeylerin gerçekte var olmasından ziyade, zihnimizde karmaşık bir halde salınan olgu yansıması parçacıkların, duyuların filtreleme ya da düzenlemesiyle yine aynı duyuların kurallarına uygun halde biçimlenmesidir denilebilir. Tıpkı rüyanın içindeyken rüyayı gerçeklik kabul edip, uyandığımızda uyanıklığı gerçek olarak kabul etmemiz gibi.
Hangi gerçeği ya da rüyayı savunsak tartışmaya açık kalıyor çünkü duyularımızın yarattığı evreni yine aynı duyular aracılığıyla yorumlamak durumundayız.